Zoeken

Over De Roma

Samen voor meer leefkwaliteit in Borgerhout

Ondergetekenden kennen Borgerhout zeer goed. Omdat ze in dit district of in de onmiddellijke omgeving ervan wonen. De buitenwereld zag Borgerhout lang als een probleemgebied, maar sinds enkele jaren leeft het district op. Vele Antwerpenaren bezoeken er De Roma, een kunstgalerie of een evenement als Borgerrio. Er komen meer nieuwe, jonge gezinnen wonen: uit verre landen, maar ook uit andere districten, uit Limburg of West-Vlaanderen.

Borgerhout is echter geen modelwijk. Binnen de Singel is er een schrijnend tekort aan groen. Met 46.500 inwoners op amper vier vierkante kilometer is Borgerhout het dichtstbevolkte gebied van Vlaanderen. Gemiddeld is er amper één vierkante meter open ruimte per inwoner. Dertig vierkante meter is het aangewezen minimum. De Kaunas-studie in Litouwen toonde aan dat verder dan 350 meter van groene ruimte wonen het aantal hartinfarcten met 20% verhoogt. Meer dan 630 meter van een park of bos wonen, zorgt zelfs voor een toename van 36%. Dat zijn wetenschappelijke feiten.

Borgerhout is ook een erg jong district, met een op de drie inwoners onder de 18 jaar. Zo’n 33% van de minderjarigen leeft in of op de grens van armoede. Veel kinderen hebben geen tuin of geld om zich aan te sluiten bij een sportclub. Toegankelijke open ruimte zou hun leefkwaliteit aanzienlijk kunnen verbeteren.

Toen Borgerhout nog een onafhankelijke gemeente was, besloot het gemeentebestuur om een bouwblok af te breken om er het Krugerpark te kunnen realiseren: voor het gebied ten noorden van de Turnhoutsebaan een beduidend extra stuk publiek groen. Het vorige districtsbestuur wilde meer zuurstof in de wijk krijgen door een soortgelijke ingreep op en rond het Moorkensplein. Het wilde er een park maken van zo’n achtduizend vierkante meter, door de buurt gedoopt tot het Reuzenpark. Dit park was het resultaat van vele overlegmomenten tussen het districtsbestuur, de buurtbewoners en ontwerpers. Maar bij zijn aantreden in 2013 schrapte het huidige stadsbestuur deze plannen abrupt.

Dat is verwonderlijk, want het stadsbestuur heeft op papier nobele intenties. Het bestuursakkoord belooft om parkjes aan te leggen, binnengebieden van bouwblokken tot nieuwe pleinen te ontwikkelen en het straatbeeld te vergroenen. Het wil dat bovendien doen “via het bevragen van de bevolking als een troef voor de besluitvorming”. Toch wijkt het bestuur vlot van dit scenario af. De auto wint; de voetganger, fietser en open ruimte boeten in.

De stad heeft het Reuzenpark doen verschrompelen tot een dwergenplein, waarbij heel wat groen moet wijken voor parking. Op de koop toe verdwijnt ook bestaand groen: de samentuin De Wasserette. Dit binnengebied tussen woonblokken wordt volgens de plannen van de stad gewoon volgebouwd. Een soortgelijk scenario speelt zich af op Spoor Oost. Ook hier engageerden buurtbewoners zich voor de broodnodige open ruimte, maar hield de stad voet bij stuk: Sinksenfoor en opnieuw parking. Vandaag is de site een betonwoestijn met een schaamlapje groen. In plaats van systematisch te vergroenen, wordt er in Borgerhout veeleer verder verhard. En dat in een district dat snakt naar groen.

Autovrije straten worden geschrapt om het sluipverkeer te bedienen. Antwerpen is qua luchtkwaliteit al een van de meest vervuilde regio’s van Europa. Het Antwerpse Noord en Borgerhout worden hierbij het meest getroffen. Het is al meermaals bewezen dat lokale maatregelen de schadelijkste emissies kunnen terugschroeven. Europese experts raden aan om alternatieven voor het autoverkeer te zoeken. Openbaar vervoer en fietsverkeer stimuleren is noodzakelijk. Dat Gent, naar het voorbeeld van Kopenhagen, auto’s zo veel mogelijk probeert te weren en het aantal fietsverplaatsingen binnen de ring wil opdrijven tot 35%, is een keuze waar Antwerpen een voorbeeld aan kan nemen. Ook autoverkeer vertragen kan de verkeersveiligheid verbeteren. Borgerhoutenaren zijn daarvoor vragende partij.

Maar ook elders in Antwerpen verzamelen bewoners zich voor een leefbare stad met open, groene ruimte. Denk aan Red de Middenvijver op Linkeroever, Burgerplatform Vliegerplein in Deurne, Ringland of de Buurt Konijnenwei. We doen dan ook een warme oproep aan de stad om deze burgerbewegingen te koesteren. Burgers mogen toch niet de moed verliezen om voorstellen te doen, omdat hun stem uitdooft in de betonwoestijn of wordt overstemd door het verkeer?

Maximale kansen

Een drastische mentaliteitsomslag is aan de orde. Tientallen andere steden geven het voorbeeld. Geen voorrang aan capaciteitsuitbreiding voor het autoverkeer en een paar luttele minuten tijdwinst voor automobilisten, maar gezondheid en leefbaarheid weer op de eerste plaats. Dat kan onder meer door verkeer te beperken, te vertragen en te sturen. Buiten het feit dat lokale infrastructurele voorstellen zoals het Reuzenpark en Park Spoor Oost qua stadsontwikkeling zeer goed scoren, toont onderzoek aan dat een oplossing die én geluid én vuile lucht uit de stedelijke omgeving bant, strikt noodzakelijk is om de ontwikkeling van elke burger maximale kansen te geven. Vele Borgerhoutenaren snakken daarnaar en popelen om hieraan mee te werken.

Danielle Dierckx, sociologe en armoede-expert
Dirk Lauwers, mobiliteitsexpert
Daan Van Brusselen, kinderarts en onderzoeker volksgezondheid
Hendrik Van Geel, socioloog en stedenbouwkundig expert